Ontwerphulp voor klimaatresponsief bouwen

18 januari 2017 door Communicatie BK

Zonneschoorstenen, thermische massa en zonneverwarming kunnen het energieverbruik van gebouwen fors verminderen en het comfort vergroten. Dat blijkt uit promotieonderzoek van Remco Looman. Hij ontwikkelde een hulpmiddel om er ‘klimaatresponsieve’ gebouwen mee te ontwerpen.

Lokale omstandigheden zouden een veel belangrijker rol moeten spelen bij het ontwerp van woningen, stelt de promovendus van de leerstoel Klimaatontwerp. “Prima dat veel woningen tegenwoordig worden uitgerust met zonnepanelen, maar omgevingsfactoren kunnen ook een forse bijdrage leveren aan energieneutraliteit. Die worden nu onvoldoende benut.”

Dat is jammer, want Nederland heeft de ambitie om vanaf 2020 uitsluitend nog energieneutrale woningen te bouwen. Looman zette daarom alle methoden voor natuurlijke klimaatregeling op een rijtje en analyseerde per situatie welke het best passen. Zo is de positie van een woning en de richting en breedte van een straat van invloed op het microklimaat in buurten en in woningen. Er zijn ook verfijndere methoden om het binnenhuisklimaat te sturen. Een zonneschoorsteen kan bijvoorbeeld zorgen voor natuurlijke ventilatie, door opwarming van lucht bovenin de deels transparante pijp. Grond- en oppervlaktewater kunnen helpen om gebouwen te koelen of te verwarmen. En een kasconstructie kan warmte vasthouden. Tegelijkertijd kan deze de woning beschermen tegen de elementen.

Door gebruik te maken van (combinaties van) dergelijke oplossingen wordt een woning “de spil in zijn eigen energiehuishouding”. Afhankelijk van de omstandigheden ter plaatse kan dat een flinke energiebesparing opleveren.

Architecten kunnen binnenkort putten uit de digitale kennisdatabank die de promovendus heeft opgezet. Looman legde een web-based proefmodel met plaatjes en foto’s aan een aantal architecten voor en gebruikte hun respons om het te verbeteren. Het hulpmiddel kan goed van pas komen bij het maken van een klimaatresponsief architectonisch ontwerp, want het verschaft de noodzakelijke kennis vooraf. Dat is belangrijk. “Microklimaat zou mede bepalend moeten zijn voor het basisontwerp van een gebouw. Achteraf fietst je de benodigde maatregelen er niet zomaar even in.” Een grondige analyse vooraf van de beoogde bouwlocatie op bezonning, luchtstromen en energiepotentieel verdient ook aanbeveling. 

Kan de woning van de toekomst eigenlijk volledig zonder moderne installatietechniek? “Nee, want installaties zorgen ook voor comfort”, zegt Looman. “Maar het kan wel met veel minder mechanische middelen. Te veel leunen op installatietechniek heeft geleid tot woningen die volledig los staan van hun context. Wat dat betreft is het tijd voor een correctie.” 

Remco Looman verdedigt zijn proefschrift 'Climate-responsive design - A framework for an energy concept design decision support tool for architects using principles of climate-responsive design' op 27 januari.

Meer informatie

© 2017 TU Delft

Metamenu